Geen vlekje dat zoveel namen heeft: pigmentvlek, ouderdomsvlek, levervlek, zwangerschapsvlek, zonnevlek. Ze duiden allemaal op hetzelfde, namelijk een verkleuring van de huid door een ophoping van pigment, veroorzaakt door verschillende factoren. Mensen met pigmentstoornissen kunnen (soms heftige) psychologische problemen ervaren naar aanleiding van dit beruchte vlekje.

Pigment, ofwel melanine, is een bruine kleurstof die wordt aangemaakt in de pigmentcellen (melanocyten) die zich in de onderste laag van de opperhuid bevinden. Tyrosine, een onderdeel van het enzym tyrosinase, is verantwoordelijk voor de aanmaak van melanine. De pigmentcel bestaat uit pigmentkorreltjes die worden afgegeven aan de bovenliggende opperhuidcellen waar het pigment zichtbaar is op de huid. Iedereen heeft ongeveer evenveel pigmentcellen in de onderste laag van de opperhuid. Of je nu jong of oud bent, een blanke huid hebt of een donkere huid. De activiteit van de pigmentcellen en de hoeveelheid, rijpheid en grootte van de pigmentkorrels bepalen je huidskleur, de kleur van je ogen en je haar. Mensen met een donkere huidskleur hebben pigmentcellen met meer, rijpere en grotere pigmentkorreltjes. De opperhuidcellen zijn voller beladen met deze pigmentkorreltjes die de tint van de huidskleur bepalen.

UV-stralen
Zonnen is een favoriete bezigheid van veel mensen tijdens de zomermaanden of tijdens vakanties. Het mooie, gezonde bruine kleurtje is een fijne bijkomstigheid, maar het is natuurlijk al lang bekend dat overmatig zonnen helemaal niet zo gezond is. Naast de risico’s op huidkanker en het verouderen van je huid door de zon, kunnen je pigmentcellen ervan in de war raken. Het gevolg is een ophoping van pigment in de opperhuid, ofwel zichtbare, donkere vlekken (hyperpigmentatie). Onder invloed van UV-straling neemt het aantal werkzame pigmentcellen en de pigmentaanmaak toe, waardoor verkleuringen van de opperhuid ontstaan. Pigment beschermt je huid (natuurlijk afweersysteem) tegen UV-stralen, dus wanneer je in de zon komt, wordt de aanmaak gestimuleerd. Is de melanocyte beschadigd terwijl het zich in de melaogenisis modus (de aanmaakfase) bevindt, dan kunnen zelfs kleine porties aan UV-blootstelling de melanineproductie activeren. Deze beschadiging kan een scala aan oorzaken hebben, denk aan huidtrauma’s, medicatie, een hormonale disbalans of een tekort aan vitamine A of C.

Depigmentatie
Naast pigmentophopingen bestaat er ook een vorm waarbij er te weinig pigment wordt aangemaakt in de huid: depigmentatie. Als er lichte vlekken zichtbaar zijn spreek je van de huidaandoening vitiligo, maakt de huid helemaal geen pigment aan dan hebben we het over albinisme.

Vrije radicalen en antioxidanten
Het aantal mensen met pigmentstoornissen neemt toe. Dit valt onder meer toe te schrijven aan de veranderingen in het klimaat; zonlicht en luchtverontreiniging zijn intensiever en agressiever, vrije radicalen veroorzaakt door UVA- en UVB-stralen beschadigen onze huid. Insmeren is iets wat veel mensen òf vergeten òf te laat doen, waardoor de schade al is aangericht. Maar naast de vervelende gevolgen als verbranding van de huid, veroudering en vorming van huidtumoren, is zonlicht ook goed voor de aanmaak van vitamine D in ons lichaam. Het is belangrijk om vrije radicalen te neutraliseren door middel van antioxidanten. Deze antioxidanten zitten bijvoorbeeld in vitamine C en E, provitamine A (bètacaroteen), bepaalde aminozuren (gluthation) en bepaalde mineralen (selenium). Het lichaam maakt voor een deel zelf antioxidanten aan en een deel komt uit onze voeding. Een gezonde levenswijzen en een gebalanceerde voeding zijn daarom belangrijk. Ook zijn er professionele cosmeticaproducten die ervoor zorgen dat antioxidanten op een effectieve wijze naar de juiste plekken getransporteerd worden om voor extra bescherming te zorgen.

Omgevingsfactoren
Melanocyten hebben een lang leven, maar hebben een beperkt regeneratievermogen en zijn erg vatbaar voor DNA-schade. Ook vitamine C is verantwoordelijk voor het reduceren van de actie van het enzym tyrosinase. Een tekort aan vitamine C kan de oorzaak zijn van overproductie aan pigment, omdat het enzym dan niet gereguleerd wordt. Door regelmatige en langdurige blootstelling aan direct zonlicht beschadigt het immuunsysteem en kunnen blijvende mutaties optreden in de cellen, die niet door een tijdige immuunreactie worden afgebroken. Dit kan leiden tot vorming van huidkanker, naast erfelijke factoren. De verhoogde productie van vrije radicalen zorgt voor een versnelde celdeling wat resulteert in het dunner en kwetsbaarder worden van de huid. Het is de combinatie van alle omgevingsfactoren samen die het uiteindelijke effect bepalen en de leeftijd waarop deze verouderingseffecten zichtbaar worden. Denk hierbij aan een hormonale disbalans, vitaminegebrek, huidtrauma’s, medicatie, productie van vrije radicalen en genetische aanleg.

Veroudering
Ouderdomsvlekken, levervlekken of zonnevlekken komen vaak voor bij mensen vanaf middelbare leeftijd. De hormoonactiviteit neemt af en de huid veroudert, waardoor er pigmentophopingen kunnen ontstaan. Ze zijn vooral zichtbaar op plekken van het lichaam die veel in de zon zijn geweest, zoals de rug van je handen en je gezicht. Deze vlekjes zijn vrijwel altijd goedaardig. Je moet oppassen met vlekjes die niet egaal zijn, maar gepigmenteerd. Deze kunnen gevaarlijk zijn. Oudere mensen hebben soms donkere vlekjes op de huid die zijn veroorzaakt door kleine bloeduitstortingen. Deze hebben niets met ophoping van pigment te maken.

Hormonen
Donkere vlekken in het gezicht, de nek en soms op de armen komen ook voor bij zwangere vrouwen. Deze vlekjes noem je zwangerschapsmasker, melasma of chloasma. Je ziet ze vooral op het voorhoofd, de wangen, de slapen, de bovenlip en rond de ogen. Ze worden veroorzaakt door zwangerschapshormonen, zijn onschuldig, en verdwijnen vaak weer geleidelijk. Wanneer je in de zon komt met deze vlekjes, zullen ze nog donkerder worden omdat het pigment zich ophoopt. Erfelijkheid, pilgebruik, blootstelling aan UV-stralen, bepaalde cosmetica en medicijngebruik kunnen ook leiden tot deze zwangerschapsvlekjes.

Huidtypen
De menselijke soort wordt hoofdzakelijk in drie rassen ingedeeld: het Europide, Mongolide en Negride ras. Het Europide en Mongolide ras hebben huidtinten variërend tussen geel, rood en blank. Het Negride ras duidt op mensen met een lichtbruine, middelbruine of donkerbruine huidskleur. Binnen de cosmeticabranche worden deze groepen ingedeeld in de huidtypen I tot en met VI. Het is belangrijk voor mij deze kennis te hebben. Hierdoor ben ik bete in staat om problemen gericht aan te pakken en is het ook makkelijker de oorzaak (of een deel daarvan) te vinden.

Anatomie
In de opperhuid van een donkere huid is meer pigment aanwezig, het aantal melanosomen dat het pigment bevat is groter en ze zijn talrijker. De hoornlaag heeft een hoger vetgehalte. Bij blanken zijn de melanosomen kleiner en geringer in aantal en komen niet voor in de hoornlaag. De hoornlaag is minder vet. In de lederhuid van een blanke is het aantal bloedvaten geringer en bevat het meer elastine. In het onderhuidse bindweefsel zijn de zweetklieren en de talgklieren minder talrijk dan in de donkere huid. Uit de verschillen in anatomie volgen ook de verschillen in functie. De donkere huid is beter ingesteld tegen zonnestralen en kan warmte ook makkelijker afvoeren via de bloedvaten en zweetklieren. Het vetgehalte van de hoornlaag neemt toe.

Behandelingen
Er is geen genezing voor de complexe huidaandoening van pigmentvlekken. Wel kun je proberen de oorzaak zo gunstig mogelijk te beïnvloeden door een gebalanceerde voeding, voldoende rust, voldoende (inname van) vitaminen, het verzorgen van je huid met goede producten, een stabiele leefomgeving, voldoende (inname van) essentiële vetzuren en door verstandig om te gaan met de zon. De gevoeligheid van je huid voor het vormen van pigmentvlekjes als je ouder wordt of tijdens de zwangerschap is deels erfelijk bepaald. Met een zwangerschapsmasker kun je beter helemaal uit de zon blijven. Behandelingen van pigmentvlekjes zijn onder andere camouflagetherapie, fruitzuurpeelings ofwel chemische peelings (glycolzuurpeeling), microneedling, microdermabrasie, blekende crèmes met hydrochinon, lasertherapie en zelfs huidtransplantatie. Een relatief nieuwe behandeling maakt gebruik van alpha-arbutin als werkstof. Deze stof blokkeert de synthese van melanine in de huid en is geschikt voor alle huidtypen. Hydrochinon is een middel dat in cosmetica mag worden toegepast tot een concentratie van maximaal 2%. Het is belangrijk om het alleen te gebruiken om hyperpigmentatie te behandelen. Bij de toepassing van hydrochinoncrème dien je uit de zon te blijven. Je kunt deze crème dus het beste ‘s nachts aanbrengen en overdag een sunblock gebruiken met een hoge SPF. Bij lasertherapie geeft de laser korte lichtpulsen af met een hoge intensiteit. De combinatie van de juiste golflengte en ultrakorte pulsen leidt tot maximale vernietiging van het pigment met minimale beschadiging van de normale huid. Microneedling heeft eenzelfde effect. Echter hiermee bereik je ook een verbetering van de huid, deze wordt strakker, egaler en steviger. Met camouflagetherapie wordt het huidprobleem uiteraard alleen bedekt. De overige behandelingen (met uitzondering van huidtransplantatie) hebben veelal een verlichtend effect op pigmentophopingen. Chemische peelings zijn niet geschikt voor donkere huidtypen, hier bereik je echter wel een mooiere egalere en gladdere huid mee.

Sunblock
Verstandig zonnen is essentieel. Let bij het gebruik van een zonnecrème behalve op de beschermingsfactor (afgestemd op je huidtype) ook op de aanwezigheid van een UVA- en een UVB-filter en voorkom producten met onder meer methyl parabenen, glyceryl-paminobenzoate, 2 -hydroxy-4-methoxy-benophenone en isoamyl-p-N. Recente studie heeft aangetoond dat deze stoffen de productie van vrije radicalen verhoogt. Smeer bovendien voldoende, want de SPF is afhankelijk van de smeerdikte. De SPF is gebaseerd op een smeerdikte van 2 mg crème per vierkante cm. Smeer je zuiniger, dan daalt de beschermingsfactor. Sunblocks hebben een toevoeging van micropigmenten (zink- of titaniumdeeltjes) en vormen een extra zonnescherm. Een zonnecrème absorbeert veel, maar niet alle UV-straling. Met een sunblock wordt de straling verder geblokkeerd, maar nooit helemaal. Voorkom ook bij deze producten bovengenoemde stoffen, want een overmatige productie van vrije radicalen leidt tot schade en heeft een averechts effect.

Conclusie
Als advies voor pigmentvlekken kan ik je het volgende meegeven: het is beter helemaal uit de zon te blijven en aanpassingen door te voeren in je levensstijl. Probeer daarom op de volgende punten te letten:

  • Verbeter de barrièrefunctie van je huid. Gebruik producten met een lage pH-waarde en een hoge dosis essentiële vetzuren.
  • Neem dagelijks voldoende vitamine C in.
  • Corrigeer DNA-schade met vitamine A.
  • Volg eventueel een hoog antioxidantendieet, denk hierbij aan verse en rauwe biologische groenten, fruitsoorten en bijvoorbeeld biologische groene thee.
  • Sport regelmatig en neem voldoende rust. Met andere woorden: zorg goed voor jezelf!
  • Blokkeer de synthese van tyrosinase of beperk de activiteit ervan. Blijf dus liever uit de zon!

Wilt u een afspraak met Nancy zelf? Dat kan, maak direct online een afspraak op een tijdstip dat u het beste uitkomt:

Nancy Peter

Nancy Peter

Nancy van Derma Clinic Vlodrop is schoonheidsspecialiste, permanente make-up specialist, visagiste, gewichtsconsulente en medisch pedicure.
img_5047
partner-logo01
provoet-klein-wit
procert-logo-zonder-tekst-wit-50
bgn_logo_rgb-2