Rosacea betekent letterlijk ‘rood al een roos’. Het is een sterk ontsierende huidafwijking in het gezicht, waarbij de felrode kleur van de wangen het meest opvallend is. De aandoening kan lijken op acne, rosacea komt echter op een latere leeftijd voor dan jeugdpuistjes.

Rosacea is een aandoening die al eeuwen teruggaat. Op oude tekeningen van Shakespeare werden al personen met rosacea afgebeeld. Toen werd deze huidaandoening geassocieerd met zelfgenoegzaamheid en rijkdom. Personen met rosacea zouden alleen maar dronken zijn. Dit beeld is blijkbaar zeer hardnekkig, want nog steeds denken veel mensen en ook artsen (!) dat er een verband bestaat tussen rosacea en alcohol.

Multifactorieel
Rosacea is een veelvoorkomende huidaandoening die in principe bij ieder huidtype gezien kan worden. De leeftijd waarop rosacea meestal optreedt, is tussen het 30ste en het 40ste jaar. De oorzaak van rosacea is multifactorieel, dat wil zeggen dat er vaak meerdere oorzaken aan te wijzen zijn. In ieder geval is er sprake van zogenaamde ‘hyperreactieve vaten’. Patiënten met rosacea blozen al makkelijk. Eten en medicatie kunnen er voor zorgen dat rosacea snel erger wordt. Er is aangetoond dat de uitzetting van vaatjes in het gezicht bij patiënten met rosacea groter en meer blijvend is, dan bij gezonde mensen. Waarom de uitzetting van bloedvaatjes het ontstaan van rosacea in de hand werkt, is niet goed duidelijk. Mensen met een rode neus of felrode wangen ten gevolge van rosacea, worden vaak als alcoholist bestempeld. ‘Drankneus’ is de weinig opbeurende kreet die hen vaak naar het hoofd wordt geslingerd. Ze schamen zich daarom vaak voor hun uiterlijk. Alcohol verergert wel tijdelijk de verwijding van de oppervlakkige bloedvaatjes in de huid. Sterk gekruide of erg warme voedingsmiddelen doen dat ook. Het zijn echter geen oorzaken van rosacea.

Geneesmiddelen
Oudere mensen met een vernauwing van de bloedvaten krijgen vaak vaatverwijdende geneesmiddelen. Deze medicijnen kunnen een bestaande rosacea verergeren. Ook het gebruik van corticosteroïde crèmes maakt rosacea veel erger (een zogenaamde steroid rosacea). Bovendien treedt er een zekere verslaving voor deze middelen op, omdat ze in het begin de ontstekingsreactie van de huid afremmen. Hierdoor verdwijnt de storende roodheid, maar zodra de patiënt stopt met de crème, keren de huidverschijnselen in heviger mate terug. Het opnieuw smeren met een corticosteroïde crème, brengt prompt weer verbetering. Op den duur nemen de vaatverwijdingen en de rode bultjes echter steeds uitgebreidere vormen aan en moet er vaker, langduriger en met sterker werkende corticosteroïden worden gesmeerd om de roodheid te kunnen onderdrukken. Om de huid weer tot rust te krijgen, moeten zowel de patiënt als de dokter veel geduld hebben. Ook bij personen zonder rosacea zullen corticosteroïde crèmes bij voldoende lang gebruik in het gelaat een sterk op rosacea gelijkende uitslag ontwikkelen, de zogenaamde steroid-acne.

Mijt
Rosacea is vaak het ergst in de winter. Bij veel patiënten treedt er verbetering op in de zomer, maar bij anderen worden de huidafwijkingen onder invloed van de zon juist erger. Waarschijnlijk is de overgang van koude naar warmte, waardoor de haarvaatjes in de huid wijder worden, de reden voor de verergering. De rol van een infectie met een mijtje is nog niet helemaal opgehelderd. De ‘demodex folliculorum’ mijt leeft in de huidporiën. Het blijkt dat patiënten met rosacea meer van deze mijten in het gezicht hebben dan andere mensen. Ook is de huid die de poriën omgeeft en waarin de mijt leeft, meer ontstoken. Anderzijds is het zo dat middelen die de mijt moeten doden, geen effect hebben op de ernst van de rosacea. Dus de invloed van deze mijt is nog niet duidelijk.

Vormen
Rosacea heeft zeer veel verschillende verschijningsvormen. Zo is er de vasculaire rosacea. Het eerste stadium van dit type is een steeds opnieuw optredende blos. Op een gegeven moment houdt de roodheid in het gelaat steeds langer aan en wordt de kleur op een gegeven moment permanent. Er zijn dan verwijde haarvaatjes in het gelaat ontstaan. Dit worden ook wel teleangiëctasieën of tele’s genoemd. In de volksmond vaak couperose. Deze uitgezette vaatjes ontstaan het eerst op de neusvleugels, later op een groter gedeelte van de neus en nog later op de wangen. Hoe erg iemand last krijgt van deze tele’s, lijkt afhankelijk te zijn van de hoeveelheid zonschade die iemand gedurende zijn leven heeft opgelopen. Een huid die dun is geworden door een teveel aan zonlicht laat makkelijker uitgezette bloedvaatjes ‘doorschemeren’. Bij een zogenaamde rhinophyma is er een toename van klieren in de huid. Dit noemt men in medische termen een ‘nasale talgklierhyperplasie’. Het ontstaan van een dergelijke rhinophyma gaat zeer geleidelijk. In eerste instantie zal de huid van de neus wat meer gezwollen en gladder worden. De poriën worden meer zichtbaar en de talgklieren zwellen op. Uiteindelijk ontstaat er een rode ‘bloemkoolachtige’ neus.

Inflammatoire en oculaire rosacea
Inflammatoire rosacea lijkt op een acne vulgaris (jeugdpuistjes). Op de wangen en op de neus zijn rode pukkels en puistjes te zien, maar dit treedt in vergelijking met acne op latere leeftijd op. Daarnaast zijn de pukkels vergeleken met acne veel dieper rood. Bij rosacea ontbreken ook comedo’s (meeëters) die zo typisch zijn bij een acne vulgaris. De ontsteking is meestal het hevigst op de wangen. Oculaire rosacea is vaak een ondergeschoven kindje bij dermatologen, alhoewel dit redelijk vaak voorkomt. Sommige studies geven aan dat ongeveer 50 procent van de patiënten met rosacea ook oogproblemen heeft. De symptomen variëren van droogheid van de ogen tot zwelling van de oogleden, tranen, pijn en een gestoord zicht. Vaak denken patiënten dat deze klachten door hun contactlenzen of door luchtvervuiling komen. Deze klachten worden waarschijnlijk veroorzaakt doordat de kliertjes van Meiboom niet goed werken. Hierdoor komen er minder vetachtige stoffen in ons traanvocht, wat daardoor makkelijker kan verdampen. Door een tekort aan traanvocht ontstaat er uiteindelijk irritatie van de ogen. De oogproblemen hoeven niet parallel te lopen met de ernst van de afwijkingen in het gelaat.

Ernstige vormen
Periorale dermatitis (rond de mond) en perioculaire dermatitis (rond de ogen) komen vaker voor bij patiënten met een vasculaire rosacea. Rond de ogen of de mond ontstaan veel rode bultjes en puistjes. Soms ontstaan er ook rode patches met pukkels erin. De ergste vorm van rosacea is pyoderma faciale of rosacea fulminans. In het gelaat zitten ontstoken pukkels samen met gele puisten. Patiënten met deze afwijkingen zijn over het algemeen iets jonger en het zijn vaker vrouwen. Deze ernstige huidafwijkingen moeten met zware middelen zoals prednison of roaccutane worden behandeld.

Behandeling
Rosacea kan plaatselijk behandeld worden of met tabletten. De lokale behandeling kan bestaan uit antibiotica zoals erythromycine of clindamycinegel, -lotion of -crème. Verder kan een behandeling gegeven worden met metronidazolgel of -creme. De behandeling met tabletten of capsules bestaat ook uit antibiotica. Deze behandeling wordt gegeven als de plaatselijke behandeling onvoldoende werkt of bij zeer heftige en acute vormen, met name als er veel puistjes zijn of de huid gezwollen is. Ook de oculaire rosacea moet met antibiotica behandeld worden. In aanmerking komen tetracycline, doxycycline en minocycline. Deze drie geneesmiddelen zijn aan elkaar verwante antibiotica, die over het algemeen weinig bijwerkingen hebben. Ze dienen tenminste twee maanden gebruikt te worden, voordat bepaald kan worden of ze werkzaam zijn. Ze zijn verboden tijdens de zwangerschap. Bij zeer ernstige vormen kan er roaccutane (isotretinoine) worden voorgeschreven. Dit is een van vitamine A-zuur afgeleid medicijn. De tele’s op de wangen en op de neus kunnen behandeld worden door middel van elektrocoalgulatie of met lasertherapie. Ten slotte kan de rhinophyma behandeld worden met cryotherapie met vloeibare stikstof of met dermabrasie door een plastisch chirurg.

Nancy Peter

Nancy Peter

Nancy van Derma Clinic Vlodrop is schoonheidsspecialiste, permanente make-up specialist, visagiste, gewichtsconsulente en medisch pedicure.
img_5047
partner-logo01
provoet-klein-wit
procert-logo-zonder-tekst-wit-50
bgn_logo_rgb-2