Vitamine D staat sterk in de belangstelling. Het is lange tijd een beetje onderschoven geweest, maar nu wordt weer uitgebreid onderzoek gedaan naar de (vele) werkingen.

Rond 1930 werd vitamine D ontdekt en de vitamine is vooral bekend geworden om rachitis (Engelse ziekte) te voorkomen. Dat is een soort ‘botverweking’ met als gevolg botverkromming, zwakke spieren en botpijn. Vitamine D speelt een belangrijke rol bij botontkalking op latere leeftijd, maar onder meer ook bij hart- en vaatziekten, psoriasis, suikerziekte, depressie en mannelijke vruchtbaarheid. Dat blijkt uit de meer dan honderd wetenschappelijke studies naar de effecten van vitamine D bij mensen. Belangrijk is ook de invloed van vitamine D op de spiersterkte. Ouderen met sterke spieren vallen minder gauw. Iedere zes minuten breekt iemand in Nederland een pols, heup of ander bot, als gevolg van osteoporose.

Onderzoek
Volgens Manfred Eggersdorfer, bestuurder wetenschap DSM (producent vitamine D), komt uit die onderzoeken de belangrijke rol die vitamine D heeft op de algehele gezondheid naar voren. Er blijken in allerlei weefsels receptoren voor deze vitamine te zitten. En voedingsdeskundige Erik-Alexander Richter zegt: ’’Alle ontstekingshaarden in ons lichaam vertonen een verhoogde aanmaak van Vitamine D-receptoren. Bij acne hebben ontstoken talgklieren ook veel meer van die receptoren. Hetzelfde geldt voor prostaatkanker, alle auto- immuunaandoeningen en bij mensen met Alzheimer. Om een ontstekingsreactie een halt toe te roepen zijn vooral 3 stofjes nodig: omega-3 vetzuren, vitamine A en voldoende vitamine D.’’

Zonlicht is essentieel
Onder invloed van UVB-stralen kan je lichaam in de huid vitamine D aanmaken. Dat is goed voor zo’n 80%; voor ongeveer 10% tot 20% is de vitamine D in het bloed afkomstig van voeding of supplementen. Het komt voornamelijk voor in vette vis (haring, zalm, sardines, paling), ook in eierdooiers en volle melk. De beste bron is en blijft echter levertraan, waarin ook omega-3 vetzuren en vitamine A zitten. De plantaardige variant komt onder meer voor in paddenstoelen, kool, sinaasappelen en tarwekiemolie. Maar die variant (vitamine D2) moet worden omgezet in vitamine D3 en is daardoor half zo effectief.
Ondanks het feit dat je lichaam zelf vitamine D kan aanmaken hebben veel mensen, wereldwijd één tot anderhalf miljard, een gebrek aan deze stof. ’s Zomers iets minder dan ’s winters. Maar zelfs in landen als India en de Arabische landen hebben mensen vaak een laag vitamine D-gehalte. Ze mijden de hitte, het gebruik van anti-zonnebrandmiddelen blokkeert UV-straling en daardoor ook de vitamine D- aanmaak in de huid. Angst voor huidkanker zorgt ervoor dat we minder in de zon gaan en ook dat we meer beschermende kleding dragen. Zo krijgen we niet genoeg direct zonlicht om vitamine D aan te maken. Onderzoek van het VU Medisch Centrum in Amsterdam toont aan dat de helft van de 65-plussers in Nederland een tekort aan Vitamine D heeft. Dat komt mede omdat een oudere huid minder goed vitamine D aanmaakt en omdat deze groep meestal ook minder buiten komt.

Hoe zuidelijker hoe beter
Cardioloog Dr. R.A. de Boer, verbonden aan de Rijks Universiteit Groningen, zegt dat er een link is tussen de breedtegraad waarop iemand leeft en het voorkomen van hart- en vaatziekten. Hoe zuidelijker des te minder kans is er op deze ziektes. Dat wordt ook wel in verband gebracht met het gebruik van meer olijfolie, vis en rode wijn. En met het feit dat in deze zonnige landen de huid meer vitamine D kan aanmaken. Hiervoor is nog geen bewijs, maar onderzoeken wijzen wel in die richting.
Uit onderzoek van Dr. De Boer met zijn team onder 548 hartpatiënten deed, bleek dat degenen die het laagste vitamine D-gehalte in hun bloed hadden er ook het slechtst aan toe waren. Ook is er mogelijk een verband tussen vitamine D en darmkanker, diabetes type 2 en griep. Maar daarvoor is nog meer onderzoek nodig. Wat vast staat is dat vitamine D een belangrijke rol speelt bij de absorptie van calcium uit de darm en de opname daarvan in de botten. Daarnaast reguleert het de celvermeerdering en de immuunrespons in de weefsels. Bij de zogenaamde winterblues (lusteloosheid, vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen en gewichtstoename) ten gevolge van minder zonlicht in de winter, kan vitamine D ook uitkomst bieden. Vitamine D, zo blijkt, is bij veel gezondheidsaspecten belangrijk.

Welke dosis
Waar nu veel over wordt gediscussieerd, is de dosis vitamine D die we per dag nodig hebben. Manfred Eggersdorfer, bestuurder voedingswetenschap binnen DSM, vindt dat dat wel 800 tot 1000 IE per dag moeten zijn. In veel landen wordt echter nog een dagelijkse dosis van 200 IE geadviseerd. Een hoge dosis, aldus Eggersdorfer, vermindert het risico op botbreuken met 20%. Nu krijgt iedere derde vrouw en vijfde man op latere leeftijd met botontkalking te maken. Als zij vitamine D zouden slikken zou dat een belangrijke verbetering van de kwaliteit van leven betekenen.
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) bij ons is voor kinderen onder de 4 jaar, ouderen en mensen die weinig in de zon komen, vastgesteld op 400 IE. Voor risicogroepen, mensen met osteoporose of ouderen met een donkere huidskleur is dat 800 IE per dag.

Één lepel levertraan bevat overigens ongeveer 1400 IE, honderd gram zalm 450 IE en honderd gram haring 800 IE.

In juli heeft de Gezondheidsraad een commissie geïnstalleerd die de voedingsnormen voor vitamine D moet evalueren op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten waaruit blijkt dat vitamine D ook bij zoveel andere aspecten van onze gezondheid belangrijk is. Het wordt wel zomer volgend jaar voordat die commissie daar verslag over kan uitbrengen.

Het Amerikaanse Institute of Medicine stelde eind 2010 dat 1- tot 70- jarigen dagelijks 600 IE moeten krijgen en ouderen 800 IE. Wetenschappers in de VS en Canada hebben al in 2008 verklaard dat zij vinden dat de dagelijkse inname 2000 IE zou moeten zijn.

In de Journal of Clinical Densitometry van april dit jaar wordt door osteoporose artsen gezegd toch vooral het gezond verstand te gebruiken bij het bepalen van de juiste vitamine D-dosis. Bij veel van de lopende onderzoeken zal waarschijnlijk blijken dat vitamine D-tekort een bijkomstigheid of een gevolg is van een aandoening en niet de oorzaak. De gunstige invloed van vitamine D op de botgezondheid staat wel omstotelijk vast. Toch vinden veel wetenschappers de normen nog veel te laag. De dagelijkse inname zou volgens hen ten minste 4000 IE moeten zijn. Cardioloog De Boer is van mening dat definitief wetenschappelijk bewijs voor een algeheel gunstig effect er nog niet is. Hij zegt: ´´Het wonder is nog niet uitgebroed´´.

Nancy Peter

Nancy Peter

Nancy van Derma Clinic Vlodrop is schoonheidsspecialiste, permanente make-up specialist, visagiste, gewichtsconsulente en medisch pedicure.
cenzaa-logo-wit
partner-logo01
huidprofessional-wit
bgn_logo_rgb-2